‘s-Hertogenbosch, door bijna iedereen Den Bosch genoemd, is de hoofdstad van Noord-Brabant en een stad die je prima in één dag doet: de Sint-Janskathedraal, een boottocht over de Binnendieze, de sporen van schilder Jheronimus Bosch en natuurlijk een Bossche bol op een terras. De binnenstad is compact, dus je loopt overal heen. Hieronder een route die ik zelf zou volgen, met eerlijke kanttekeningen over wat je vooraf moet controleren.
Begin bij de Markt en de Sint-Jan
De Markt is het hart van ‘s-Hertogenbosch, met in het midden het standbeeld van Jheronimus Bosch en rondom cafés in oude gevels. Vanaf hier loop je in een paar minuten naar de Sint-Janskathedraal. Het is een gotische kerk die tussen 1350 en 1530 is gebouwd, en de toren is nooit helemaal afgemaakt; dat verhaal hoor je op veel stadswandelingen. Kijk vooral naar de buitenkant: de vliegende steunberen en de bijna uitbundige beeldhouwwerken zijn een tweede bezoek waard.
Wie boven wil kijken, kan soms de toren beklimmen, bij sommige rondleidingen met uitleg over de klokken. Of dat nu kan, wanneer en voor welke prijs, verandert per seizoen. Kijk daarom op de website van de kathedraal of van Dagje Den Bosch voordat je ernaartoe gaat.
Over het water: de Binnendieze
De Binnendieze is een stelsel van oude waterlopen dat dwars door en onder de binnenstad loopt. Per boot zie je kades, onderdoorgangen en achtertuinen die je lopend niet bereikt, en dat is precies de charme. Meerdere aanbieders varen er, en sommige combineren de tocht met een beklimming van de Sint-Jan. Vaartijden en prijzen wisselen, dus boek of controleer ze bij de aanbieder zelf. In het hoogseizoen is het verstandig vooraf te reserveren.
Mooi weer? Houd dan een uur vrij voor een wandeling langs de stadswal en de vestingwerken. ‘s-Hertogenbosch was eeuwenlang een vestingstad, en dat zie je nog in de gracht, de muren en de bastions. Je hoeft er geen geschiedenisles voor te volgen: gewoon lopen is al genoeg.
Jheronimus Bosch en de stad van zijn fantasie
Jheronimus Bosch (ongeveer 1450 tot 1516) is hier geboren en heeft de stad zijn naam gegeven. Zijn schilderijen met vreemde wezens en zonderlinge scènes hangen grotendeels in andere musea in Europa. In ‘s-Hertogenbosch zelf vind je een museum gewijd aan zijn werk, het Jheronimus Bosch Art Center, en de Stiltetuin in het centrum, waar je het verhaal in rust kunt lezen. Check de openingstijden en toegangsprijzen op de officiële websites, want die kan ik niet voor je bevestigen.
Eten en drinken: de bol en meer
De Bossche bol is een grote, met chocolade omhulde bol van soezendeeg, gevuld met slagroom. Hij is bijna een toeristische verplichting. Sommige bakkers claimen het originele recept. Een bekende naam is Banketbakkerij Jan de Groot, maar proef er gerust meerdere en vorm je eigen mening. Eet hem niet met je mooiste jas aan.
Voor een lunch of diner loop je naar de straatjes rond de Markt, de Korte Putstraat en de Kerkstraat, waar veel restaurants en kroegen zitten. In het weekend is het druk, dus reserveer als je met een groep komt. In de februarimaand verandert de stad: tijdens carnaval heet ‘s-Hertogenbosch Oeteldonk en lijkt het alsof de hele stad in een kostuum rondloopt. Dat is leuk als je dat wilt en lastig als je rust zoekt.
Praktisch: aankomst en planning voor ‘s-Hertogenbosch
- Trein: ‘s-Hertogenbosch heeft een groot station met goede verbindingen naar onder meer Utrecht en Eindhoven. Reistijden en dienstregeling vind je bij de NS of 9292.
- Auto: parkeren in de binnenstad is duur en soms druk, dus gebruik een parkeergarage aan de rand en loop de laatste minuten.
- Tijdsindeling: reken op een hele dag als je boot, kathedraal en museum combineert. Met alleen wandelen en eten ben je in een halve dag klaar.
- Schoenen: de binnenstad heeft keien, en een dag lopen doet je voeten wat.
- Zelf routes: een zelfgeleide audiotour van ongeveer anderhalf uur loopt langs de kathedraal, de Binnendieze en de Stiltetuin.
Een kleine tip voor de rustzoeker: de zijstraten en de tuinen aan de rand van het centrum zijn ook buiten het weekend vaak rustiger dan de Markt. Neem een koffie mee en loop een stukje langs het water, dan krijg je een ander beeld van ‘s-Hertogenbosch dan vanaf het terras.
Voor wie ‘s-Hertogenbosch voor het eerst bezoekt, is dit een stad die niet schreeuwt en daarom blijft hangen. Een kathedraal, een boottocht, een bol: dat is genoeg voor een geslaagde dag, en je hebt nog iets om voor een volgende keer te bewaren.
Meer achtergrond vind je in het Wikipedia-artikel 's-Hertogenbosch.
Lees ook: Weekend Texel: zo haal je het meeste uit twee dagen op het eiland
